Đại Táo

  Thuốc bắc

Đại táo thường gọi là táo tàu ở Việt Nam. Đại táo vị ngọt thường dùng để ăn, nấu nướng có tác dụng bổ trung ích khí, làm ngủ ngon, điều hòa cơ thể,…

Tên gọi của Đại táo

Tên gọi: Táo tàu, Táo đen, Táo đỏ, Can táo, Lươg táo, Mỹ táo,…

Tên khoa học: Fructus Ziziphi Jujubae Họ: Táo (Rhamnaceae)

Hình ảnh quả đại táo tươi
Quả Đại táo tươi

Mô tả cây Đại táo

Cây đại táo thuộc loại cây bụi rụng lá nhỏ, cao tới 10m. Cành nhẵn, có gai và cành non thì thon và chụm lại, khá giống lá kép. Lá đơn xen kẽ, hình thuôn dài 2-6 cm, đỉnh ngắn nhọn, gốc xiên, mép có răng cưa, 3 gân chính phát ra từ gốc lá, gân bên rõ ràng. Hoa nhỏ, cánh hoa ngắn, mọc thành chùm ở nách lá, màu vàng lục, đài hoa 5 thùy, cánh hoa ở phần trên, hình ống ở phần dưới, màu xanh lá cây, hoa 5 cánh hình trứng. Quả màu đỏ sẫm khi chín, thịt ngọt, đầu nhọn của hạt nhân. Ra hoa từ tháng 4 đến tháng 5. Thời kỳ quả là tháng 7 đến tháng 9.

Phân bố và thu hoạch Đại táo

Đại táo chúng ta vẫn phải nhập của Trung Quốc.

Tại Trung Quốc, Đại táo phân bố ở các tỉnh Hà Bắc, Hà Nam, Sơn Đông, Tứ Xuyên và Quý Châu.

Thu hoạch khi quả chín vào tháng 7 đến tháng 9, chọn những quả to, mẫm, hạch nhỏ.

Hình ảnh cây địa táo
Cây đại táo

Bào chế và bảo quản Đại táo

Bào chế:

  • Hồng táo: Quả chín, đem rửa sạch, sấy khô.
  • Hắc táo: Chọn quả chín, phơi đến khi hơi nhăn vỏ cho vào thùng có gai, quay đề để châm thành lỗ trên bề mặt quả táo. Lấy rễ và lá cây Địa hoàng sắc đặc, cô lại với ít đường rồi đem nhào với táo. Sau khi nào, đem phơi khô đến khi không dính tay là có thể dùng.

Bảo quản: Bảo quản nơi khô ráo, độ ẩm thấp, tránh chuột, bọ.

Mô tả dược liệu Đại táo

Đại táo là quả chín của cây Táo. Hình bầu dục, dài khoảng 2 đến 3,5 cm và đường kính 1,5 đến 2,5 cm. Bề mặt màu đỏ hoặc đen sẫm, sáng bóng, có nếp nhăn không đều. Quả có phần lõm sâu ở một đầu, cuống quả ngắn và mịn ở giữa và một phần nhô ra ở đầu kia. Vỏ mỏng, có thịt, như bọt biển, màu nâu vàng. Lõi quả có hình trục chính, cứng, sắc nét ở hai đầu. Vị ngọt.

Thành phần hóa học và tác dụng dược lý của Đại táo

Thành phần hóa học

1. Quả táo tàu có

  • Chứa các alcaloid: stephar-ine, N-nornuciferine và asmilobine.
  • Chứa triterpenoids: axit betulonic, axit oleanoic, axit maslinic là axit cratagolic, 3-O-trans- Axit 3-O-trans-p-coumaroyl-maslinic, axit 3-O-cis-p-coumaroyl-maslinic , Axit Betulinic, axit alphitolic, axit 3-O-trans-p-coumanoyl alphi-tolic, 3-O- Cis p-coumaryl lysine (axit 3-O-cis-P-coumaroylal-phitolic). Nó cũng chứa các hợp chất xà phòng: zizyphus saponin, Ⅱ, và jujuboside B. Ngoài cyclic adenosine 3 ‘, 5′-monophasphate cAMP và cyclic guanosine 3′, 5’-monophosphate (cGMP). Ngoài ra, chiết xuất hòa tan trong nước trái cây có chứa fructose, glucose, sucrose, oligosacarit của fructose và glucose, và một lượng nhỏ arabinan và axit galacturonic; Axit béo chính là axit oleic. Các sterol bao gồm sitosterol, stigmasterol và một lượng nhỏ desimumerol. Bột giấy cũng chứa rutin, có thể đạt tới 3 385mg. / 100g, vitamin C 540-972mg / 100g và riboflavin (ri-boflavine), thiamine, carotene, axit nicotinic, v.v. Chứa tannin, dẫn xuất coumarin

Nhân hạt chứa saponin A, B và B1. Nó cũng chứa axit axetic indole. Táo tàu cũng chứa lysine, axit aspartic, asparagine, glycine, axit glutamic, alanine và proline (Proline), valine, leucine và các axit amin khác và 36 nguyên tố vi lượng bao gồm selen.

2 Glycoside của quả táo tàu không gai bao gồm: zizybeoside và, zizyvoside và, và roseoside. Cũng chứa các alcaloid: zizyphusin, daechu-alkaloid A, nuciferine, co-claurine, nornuciferine, Guanyin Lysicamine. Nó cũng chứa các hợp chất peptide tuần hoàn: daechucy-clopeptide-1, daechuine S3, v.v. Nó cũng có chứa chấtififloliol, 6,8-di-C-glucose-2 (S) -naringenin, 6,8-di-C-glucosyl-2 (R) -oleoretin [6,8-di-C-glucosyl-2 (R) -naringenin, axit palmitoic, 11-octadecene Axit (axit vaccenic), axit oleic, cyclic adenosine monophosphate, zizyphus-arabinan, glycolipid, phospholipid, v.v.

Hình ảnh Hồng táo
Hồng táo

Tác dụng dược lý

1. Tác dụng chống ung thư 

1.1 Ức chế N-methyl-N-nitro-N-nitrosoguanidine (MNNG) gây ung thư adenogastric ở chuột, chuột Wistrar tinh khiết, nặng 80-120g, nam và nữ Sử dụng kép. Được chia ngẫu nhiên thành nhóm I (nhóm đối chứng), 18 con, chỉ được cung cấp nước máy và thức ăn khối khô thông thường. Nhóm (nhóm MNNG), 18 động vật, tự do ăn MNNG 100ug / ml trong 10 tháng liên tục, sau đó đổi thành nước máy. Cho ăn khối khô thông thường. Nhóm III (nhóm MNNG cộng với táo tàu), 16 động vật, MNNG 100ug / ml và táo tàu (trái cây sấy khô) cùng một lúc, khoảng 1g mỗi con chuột mỗi ngày, ngừng sử dụng mo15. Những người khác giống như nhóm Ⅱ. Trong nhóm (MNNG7mo cộng với nhóm táo tàu), 125 jujubes đã được thêm vào MNNG100ug / m17mo cho đến tháng thứ 15. Những người khác giống như nhóm III. Những người sẽ tự chết hoặc chết sẽ giữ lại dạ dày, tá tràng, ruột non, ruột già, gan, hạch bạch huyết và phổi. Dạ dày thường được cắt dọc theo một đường cong lớn, và ba mảnh mô 0 · 3-0 · 4cm được lấy và cố định trong dung dịch cồn và chính thức để cắt mô và nhuộm HE. Những thay đổi về hình thái và tỷ lệ mắc ung thư đường tiêu hóa được quan sát bằng mắt thường và kính hiển vi. Tỷ lệ mắc ung thư biểu mô tuyến adenogastric trong nhóm được điều trị bằng MNNG 100ug / ml trong 15 tháng và cho nhóm uống táo tàu là 15,4 (2/13), và tổng tỷ lệ khối u ác tính đường tiêu hóa là 38,4% (5/13); Sau khi chuột được điều trị bằng MNNG100ug / ml trong 7 tháng, tỷ lệ mắc ung thư biểu mô tuyến ở nhóm IV dùng cho táo tàu trong 8 tháng là 21,7% (5/23) và tổng tỷ lệ mắc ung thư đường tiêu hóa là 34,8% (8/23) So với 71,14% (10/14) ung thư đường tiêu hóa ở nhóm (MNNG), có sự khác biệt đáng kể (P <0,05). Điều này cho thấy sau khi điều trị chuột bằng MNNG, cho ăn lâu dài thuốc Trung Quốc Jujube dường như làm giảm tỷ lệ mắc khối u ác tính đường tiêu hóa.

1.2 Ức chế sự tăng sinh sarcoma-180 Axit betulinic tự do, hoạt tính ester và axit maslinic được tách ra khỏi triterpenoids được phân lập từ táo tàu, và việc dùng thuốc được tiếp tục trong 7 ngày (25 mg / ngày) và tỷ lệ này là 5-35% Sự tăng sinh của sarcoma-180 có tác dụng ức chế, đặc biệt là axit maslinic. Trong 14 ngày liên tiếp, nó có tác dụng ức chế 61%, mạnh hơn tỷ lệ ức chế 5-Fu.

2. Tác dụng chống dị ứng loạ

2.1 Kích thích chống IgE của bạch cầu basophilic máu ngoại biên của con người giải phóng leukotriene (LTD4) ức chế táo tàu 10g, chiết xuất 100ml nước nóng để lấy chiết xuất táo tàu. Basophils được phân lập từ máu bằng phương pháp Hubscher. Nuôi cấy in vitro sử dụng phương pháp hai bước Lichteinstein và Osler, khi được kích thích bằng kháng thể 2X10-2 nitơ / ml kháng IgE, trong bước thứ hai, chiết xuất táo tàu pha loãng 1:10 đã được thêm vào. Phép đo LTD4 được thực hiện theo phương pháp Samuelsson. Kết quả cho thấy bạch cầu basophilic ngoại biên ở bệnh nhân nhạy cảm có rất ít sản xuất LTD4 (giải phóng tự phát) mà không có bất kỳ kích thích nào, trong khi LTD4 được giải phóng khi được kích thích bằng kháng thể 2X10-2 kháng / IgE. Khi chiết xuất táo tàu pha loãng 1:10 được thêm vào trong bước thứ hai, việc phát hành LTD4 cũng giống như việc phát hành tự phát. Cơ chế này liên quan đến thực tế là cAMP có trong táo tàu dễ dàng thâm nhập vào màng tế bào bạch cầu và hoạt động ở giai đoạn thứ hai của quá trình giải phóng môi trường hóa học, ức chế giải phóng LTD4 và liên quan đến việc ức chế dị ứng.

2.2 Nó có tác dụng ức chế đặc hiệu đối với việc sản xuất kháng thể IgE. Ethyl-a-fructofuranoside (ethyl? -D-fructofuranoside) Tiêm trong màng bụng 100mg / kg trong chiết xuất ethanol của táo tàu có thể ức chế phản ứng dị ứng da thụ động ở chuột. Hợp chất được sản xuất trong quá trình chiết xuất ethanol với fructose có trong táo tàu dưới tác dụng của môi trường hữu cơ và có tác dụng ức chế đặc hiệu đối với việc sản xuất kháng thể IgE. Nó có tác dụng đối kháng với serotonin và histamine. Tác dụng chống dị ứng cũng liên quan đến các chất giống như cAMP có trong táo tàu. Ngoài ra, có báo cáo rằng axit coumaric trong các hợp chất triterpenoid loại ester trong táo tàu có thể tăng cường hoạt động của tá dược.

3. Tác dụng khác 

3.1 Ức chế hệ thần kinh trung ương Sử dụng natri thiopental kéo dài làm chỉ số, người ta nhận thấy rằng glycoside rượu và glyoside bưởi (nhiều hợp chất như glycoside) trong táo tàu có tác dụng hạ huyết áp đáng kể và được xác nhận Các hợp chất bưởi (glycoside) có thể làm giảm chuyển động tự phát, kích thích hiệu ứng phản xạ, hiệu ứng ankylosin và ức chế hệ thần kinh trung ương.

3.2 Ảnh hưởng đến trọng lượng cơ thể và sức mạnh cơ bắp Chuột đực, nặng 10-20 g, được chia thành nhóm táo tàu và nhóm đối chứng với 18 con chuột mỗi con. Trong nhóm táo tàu, thuốc sắc táo 30% được sử dụng vào buổi sáng với trọng lượng 0,3ml / kg và nhóm đối chứng được cho ăn bằng nước 0,3ml / kgip. Trong thí nghiệm, chuột được cho ăn bằng cơm nuốt hỗn hợp thức ăn và rau trong 3wk. Nhóm táo tàu tăng trọng lượng trung bình 3,0g, trong khi nhóm đối chứng tăng trung bình 1,6g. Cùng lúc đó, hai nhóm động vật đã trải qua bài kiểm tra bơi nhịn ăn. Kết quả là nhóm táo tàu dài 3 phút 50 giây, trong khi nhóm điều khiển là 2 phút 30 giây. Chứng minh hiệu quả tăng cân và sức mạnh cơ bắp.

3.3 Tác dụng với albumin huyết thanh ở thỏ mắc bệnh gan thí nghiệm 2 thỏ đực, nặng 2 kg, được điều trị bằng carbon tetrachloride 0,25ml / kgip, và 1 tuần sau, 1% natri thiopental được tiêm vào tĩnh mạch tai 1ml / kg Kết quả là thời gian gây mê đã tăng hơn gấp đôi so với bình thường. Điều này cho thấy chức năng gan làm giảm tác dụng giải độc của natri thiopental và tổn thương gan nhẹ xảy ra. Sau đó sử dụng thuốc sắc táo 30%, tuần trước khi cho ăn mỗi sáng. Thỏ thí nghiệm đã thực hiện albumin huyết thanh đối chứng của riêng mình và kết quả cho thấy giá trị bình thường của tổng protein là 5,14g%, 4,6g% trước khi điều trị, 1wk4,90g% sau khi điều trị, nhóm albumin bình thường 3,10% và 2,46g% trước khi điều trị. 3,00g% sau 1 tuần; globulin 2,04g% (giá trị bình thường) 2,23g% trước khi điều trị và 1,90g% sau điều trị.

Hình ảnh hắc táo
Hắc táo

Đại táo trong y học cổ truyền

Khí vị: Vị ngọt, khí ôn, không độc, là vị thuốc đi xuống (giáng) thuộc âm. 

Quy kinh:  vào kinh Túc Thái âm Tỳ và Túc dương minh Vị

Công năng:  bổ trung ích khí, dưỡng huyết an thần, hòa hoãn dược tính.

Chủ trị:  Chủ trị chứng trung khí bất túc, các chứng huyết hư tạng táo, dùng chung với các vị thuốc tính dược mãnh liệt để làm dịu bớt.

“Khéo điều hòa các vị thuốc, bổ giúp cho mọi kinh, vị hậu ngọt ấm chuyên chạy vào phần huyết và kinh tỳ là thuốc cần để bổ ích cho trung khí (khí ở trung tiêu), bổ tỳ, nhuận tâm và phế, điều hòa dinh vệ huyết mạch, đẹp nhan sắc, thông chín khiếu, điều hòa tỳ vị, có công sinh tân dịch, khỏi khát nước, nhuận phế dưỡng mạch mạnh thần, chữa hết thảy tà khí ở vùng ngực và bụng trên, lại chữa cả chứng trong lòng khiếp sợ buồn phiền, ngăn chữa ho (phàm thuốc chữa năm tạng đều dùng thịt nó giã nhừ làm viên), Hồng táo công dụng cũng giống Đại táo, nhưng lực kém hơn.”

(Dược phẩm vậng yếu- Hải Thượng Lãn ông Y Tâm Lĩnh)

Hợp dụng:

  • Đại táo sát được độc của Ô đầu, Phụ tử, Thiên hùng
  • Dùng với Sinh Khương tốt hơn

Kiêng kỵ: Người có bệnh đầy bụng, nôn mửa và đau răng thì kiêng dùng. Không nên ăn nhiều vì động phong, cũng không nên ăn cùng với hành sống. Táo sống giúp cho thấp nhiệt, không nên ăn nhiều làm cho người ta sinh đầy hơi. Người nóng rét, đi ngoài và người gầy còm thì không nên ăn.

Liều lượng:  3 – 12 quả hoặc 10 – 30 quả.

Ứng dụng lâm sàng của Đại táo

1.Điều trị xơ gan cổ trướng

Thành phần: Đại táo 10 quả Cam toại, Đại kích, Nguyên hoa lượng bằng nhau.

Cách dùng: Ba vị Nguyên hoa, Cam toại, Đại kích tán bột mịn. Trộn đều, mỗi lần uống từ 0,5 – 1,5g, ngày 1 lần vào sáng lúc bụng đói với nước sắc Đại táo. Nếu sau khi uống thuốc tiêu chảy không cầm thì ăn cháo gạo lúc nguội.

2. Khó ngủ, bồn chồn không yên: Đại táo 14 quả, Hành trắng 7 củ, 3 thăng nước, sắc còn 1 thăng uống (Thiên Kim Phương)

3. Dị ứng, xuất huyết dưới da: Đại táo 320g, Cam thảo 40g, sắc uống

4. Mất ngủ, tự ra mồ hôi, Tạng Táo: Cam thảo 5g, Đại táo 6g, Tiểu mạch 20 gia Sinh Long cốt Mẫu lệ, sao Táo nhân, Bá tử nhân để dưỡng tâm an thần.

5. Trẻ con cam tẩu mã: Đại táo 1 quả, Hoàng bá 6g, đều đốt than tán nhỏ xát vào răng.

6. Tỳ vị hư nhược:

  • Cháo Đại táo: Đại táo 5 – 10 quả, nấu với gạo tẻ hoặc gạo nếp ăn.
  • Cùng với Nhân sâm, Bạch truật, Bạch linh làm thuốc thang sắc uống.
  • Sâm táo hoàn: Nhân sâm, Đại táo theo tỷ lệ 1:4 làm hoàn hoặc gia thêm Bạch truật, Can khương, Kê nội kim để trị chứng Tỳ vị hàn thấp.
  • Chữa bệnh Tỳ vị hư hàn, thường phối hợp Đại táo với Can khương, Gừng có táo bớt vị cay. Táo có Gừng bớt nê trệ.
Hình anh trà địa táo
Trà đại táo

Tham khảo Đại táo trong kinh văn cổ kim

1.Đại táo có tính ấm, bổ được bất túc, có vị ngọt nên hoãn được âm huyết. Tà ở phần Vinh, Vệ thì dùng Gừng và Táo vì cay ngọt có tác dụng phát tán, để hòa vinh vệ, vì vậy dùng bài Quế Chi Thang, Tiểu Sài Hồ Thang để trị. Trong bụng đầy trướng thì cấm ăn, vì vậy trong bài Kiến Trung Thang, Trương Trọng Cảnh trị đầy tức dưới tim đã bỏ không dùng Táo. Trong cổ phương, người xưa dùng Đại táo cùng với Tiểu mạch, Cam thảo để trị phụ nữ bị chứng tạng táo, vui buồn, khóc cười không rõ lý do. Thang Quy Tỳ phối hợp với Bạch truật để trị hồi hộp, hay quên. Cho nên các sách xưa cho rằng Đại táo có thể an trung, dưỡng Tỳ khí và lại có thể làm cho mạnh tâm thần, đó là cách dùng Đại táo có tính sâu xa vậy (Trung Dược Học Giảng Nghĩa)

2. Tại sao phải thêm Táo và Gừng sống vào thang thuốc sắc? Cổ nhân khi làm thuốc mỗi thang đều phải có thêm Táo và Gừng vào, là có ý thận trọng trong việc giữ gìn Vị khí, tuy nhiên, có nơi nên dùng, có nơi kiêng cữ khác nhau. Nếu bổ Tỳ Vị thì nên dùng Gừng và Táo. Làm ấm trung tiêu thì nên dùng Gừng lùi. Thuiốc bổ khí thì chỉ dùng Gừng. Thuốc phát biểu thì dùng Gừng sống. Thuốc bổ âm, thuốc vào phần huyết thì không nên dùngGừng, thuốc trị bệnh ở hạ tiêu thì cứ dùng Gừng, Táo. Thuốc trị bệnh về khí, không nên dùng Gừng (Dược Phẩm Vậng Yếu).

3. Đại táo hoàn toàn được khí xung hòa của đất, cảm cả khí Vi dương ” (cũng có nghĩa như nhát dương, tức là mới hơi có khí dương – NLD) của trời mà sinh ra. Sách Nội kinh nói: trong không đầy đủ thì dùng vị ngọt để bổ, hình thể không đầy đủ thì lấy khí mà làm cho ôn ấm, ngọt để bổ trung tiêu, ôn để thêm cho khí, cho nên ngọt và ôn có khả năng bổ tỳ vị, sinh ra tận dịch thì 12 kinh mạch tự thông, 9 khiếu tự lợi, chân tay hòa, chính khí đầy đủ thì thần tự yên. (Dược Phẩm Vậng Yếu).

4. Sở dĩ Dại táo bẩm thụ được khi xung hòa của trời đất ở hành thổ, cảm ứng được dương khí của trời để sinh sống, nên sách Bản Kinh ghi rằng: “Đại táo có vi ngọt, tính bình, không độc, Lý Đông Viên và Mạnh Sằn đều cho là khí vị đều hậu, vì nó là loại thuốc vào kinh túc Thái âm, túc Dương minh”. Sách Nội Kinh cho rằng: “Những người bất túc chân nguyên phải nên dùng những vi ngọt để bổ túc vào đó, vì hình thể bất túc nên dùng vị thuốc ấm để giúp cho khí đó”. Vì ngọt bổ được trung nguyên, ấm thì ích được khí nên những vi ngọt, ấm hay bổ được Tỳ Vị mà có thể sinh tân dịch nữa. Nếu thỏa mãn được những điều kiện như thế thì trong 12 kinh mạch tự nhiên nó thông lợi cả cửu khiếu nữa, tay chân điều hòa và thông sướng cả. Khi chính khí đã đầy đủ thì thần hồn được yên ổn, cho nên khi ở tâm phúc có tà khí hoặc gặp việc quá sợ sệt, nếu như giúp cho bên trong được hòa hoãn thì sự buồn phiền phải lui, nên những chứng như co thắt tim hoặc có cảm giác vặn ngược lên trên, những người khí thiếu, hễ mà Tỳ kinh được bổ thì khí lực mạnh lại được ngay. Cho nên trường vị cần phải được thanh, có khi chính vì nó mà làm cho cơ thể bất túc mà sinh ra chứng trường tích. Đại táo vì có vị ngọt nên hay giải được độc, hòa được các vị thuốc, làm cho tỳ vị sung túc. Về mặt năng lực của hậu thiên thì nó có thể giúp một phần trong việc dinh dưỡng, cho nên sách xưa mới nói rằng: “Dùng nó lâu thì nhẹ nhàng thân thể, sống lâu, nhẹ nhàng như thần tiên, không đói. Đó là ý nói đến những người tu tiên, luyện tịch cốc, người thường chưa chắc được như vậy (Bản Thảo Kinh Sơ).

LEAVE A COMMENT